Saladyn: Władca Islamu, który podbił Jerozolimę i walczył z Krzyżowcami

3

Saladyn, a właściwie al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, był kurdyjskim dowódcą wojskowym i sułtanem, który zasłynął jako założyciel dynastii Ajjubidów i zdobywca Jerozolimy. Urodzony w 1138 roku, żył około 55 lat, zmarł 4 marca 1193 roku w Damaszku. Jego kariera polityczna rozpoczęła się od objęcia urzędu wezyra w Egipcie, co otworzyło mu drogę do zjednoczenia muzułmańskich ziem i konfrontacji z krzyżowcami, w tym słynnej bitwy pod Hittinem w 1187 roku.

Jako jeden z najpotężniejszych władców Bliskiego Wschodu w okresie średniowiecza, Saladyn stał się postacią legendarną, symbolem potęgi muzułmańskiego świata. Jego pełne imię, al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, odzwierciedlało jego kurdyjskie pochodzenie oraz wysoki status polityczny i religijny. W Europie znany jest jako Saladyn, co jest francuskim zniekształceniem jego arabskiego tytułu Salah ad-Din, oznaczającego „Dobro Wiary”. Jego życie zakończyło się 4 marca 1193 roku w Damaszku, niedługo po podpisaniu rozejmu z Ryszardem Lwie Serce, wieńcząc tym samym okres III krucjaty. Pochowany został w Meczecie Umajjadów w Damaszku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 1193 roku miał około 55 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji w artykule.
• Dzieci: Al-Afdal Ali, Al-Aziz Usman, Az-Zahir Ghazi (trzech głównych synów).
• Zawód: Dowódca wojskowy, sułtan, założyciel dynastii Ajjubidów.
• Główne osiągnięcie: Zdobycie Jerozolimy w 1187 roku i zjednoczenie ziem muzułmańskich.

Podstawowe Informacje o Saladynie

Saladyn, którego pełne imię brzmiało al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, był postacią o ogromnym znaczeniu historycznym. Jego imię, znane w Europie jako Saladyn, jest zniekształconą formą arabskiego tytułu Salah ad-Din, co dosłownie oznacza „Dobro Wiary”. Urodził się w 1138 roku w Tikricie. Saladyn zmarł 4 marca 1193 roku w Damaszku, w wieku około 55 lat. Jego śmierć nastąpiła niedługo po zakończeniu III krucjaty i zawarciu rozejmu z Ryszardem Lwie Serce. Spoczywa w Meczecie Umajjadów w Damaszku.

Życie Rodzinne i Prywatne Saladyna

Saladyn pochodził z kurdyjskiego rodu Rawwadydów. Jego ojciec, Ajjub ibn Szazi, był wpływowym urzędnikiem, pełniącym funkcję namiestnika Tikritu pod rządami Seldżuków, zanim przeszedł na służbę do Zengidów. Saladyn pozostawił po sobie liczne potomstwo. Trzech jego głównych synów otrzymało po jego śmierci części jego rozległego imperium: najstarszy Al-Afdal Ali objął rządy w Damaszku, Al-Aziz Usman przejął władzę w Egipcie, a Az-Zahir Ghazi władał Aleppo. Kluczową postacią w życiu Saladyna był jego wuj, Szirkuh, potężny dowódca wojskowy. To u jego boku Saladyn zdobywał pierwsze doświadczenia wojenne i polityczne, uczestnicząc w trzech wyprawach do Egiptu w latach 60. XII wieku.

Potomstwo Saladyna

• Al-Afdal Ali (otrzymał Damaszek)
• Al-Aziz Usman (przejął rządy w Egipcie)
• Az-Zahir Ghazi (władał Aleppo)

Kariera Polityczna i Wojskowa Saladyna

Początki Kariery i Wzrost Wpływów

Kariera polityczna Saladyna rozpoczęła się w 1169 roku od objęcia urzędu wezyra u ostatniego kalifa z dynastii Fatymidów, Al-Adida. Stanowisko to objął po nagłej śmierci swojego wuja Szirkuha. W 1171 roku Saladyn dokonał znaczącego przewrotu polityczno-religijnego, obalając rządy Fatymidów w Egipcie i przywracając kraj na łono sunnizmu. Po śmierci swojego suwerena, Nur ad-Dina, w 1174 roku, Saladyn wykorzystał Egipt jako strategiczną bazę operacyjną. Rozpoczął proces przejmowania kontroli nad posiadłościami Zengidów, zajmując w tym samym roku Damaszek, a następnie poszerzając swoje wpływy o Hims, Hamę i Baalbek.

Jednoczenie Ziem Muzułmańskich

W latach 1174–1186 Saladyn prowadził intensywną politykę jednoczenia ziem muzułmańskich. Okres ten charakteryzował się znaczną aktywnością militarną, z czego aż 33 miesiące poświęcił na walki z innymi muzułmanami. Starcia z krzyżowcami stanowiły w tym czasie jedynie 11 miesięcy jego działań wojennych. Ta strategia pozwoliła mu skonsolidować władzę i stworzyć silny blok muzułmański na Bliskim Wschodzie.

Wielkie Zwycięstwo pod Hittinem i Odzyskanie Jerozolimy

Największym zwycięstwem militarnym Saladyna było bez wątpienia starcie pod Hittinem, które miało miejsce 4 lipca 1187 roku. W tej bitwie Saladyn całkowicie rozbił armię Królestwa Jerozolimskiego, biorąc do niewoli króla Gwidona de Lusignan. To kluczowe zwycięstwo otworzyło drogę do odzyskania świętego miasta. Już 2 października 1187 roku, po krótkim oblężeniu, Saladyn odzyskał Jerozolimę dla islamu. To wydarzenie miało ogromne znaczenie religijne i polityczne, stając się bezpośrednią przyczyną zwołania w Europie III wyprawy krzyżowej pod wodzą najpotężniejszych monarchów Zachodu.

Warto wiedzieć: Odzyskanie Jerozolimy w 1187 roku było jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Bliskiego Wschodu i miało dalekosiężne konsekwencje dla relacji między światem islamu a Europą.

III Krucjata i Konfrontacja z Ryszardem Lwie Serce

Podczas III krucjaty, trwającej od 1189 do 1192 roku, Saladyn musiał zmierzyć się z potęgą europejskich monarchów, w tym z Ryszardem Lwie Serce. W wyniku tych zmagań Saladyn stracił na rzecz krzyżowców Akkę i Jafę, a także przegrał bitwę pod Arsuf. Mimo tych strat, dzięki strategicznej taktyce spalonej ziemi, zdołał utrzymać kontrolę nad Jerozolimą, co było jego priorytetem. We wrześniu 1192 roku, po wyczerpujących walkach, Saladyn wynegocjował korzystny rozejm z krzyżowcami. Porozumienie to potwierdzało większość jego zdobyczy terytorialnych i ograniczało posiadłości chrześcijan jedynie do wąskiego pasa wybrzeża. Było to świadectwo jego umiejętności dyplomatycznych i militarnego geniuszu, które pozwoliły mu obronić odzyskane ziemie i zachować dominującą pozycję w regionie.

Kluczowe Wydarzenia w Karierze Saladyna

Osiągnięcia i Dziedzictwo

Założenie Dynastii Ajjubidów i Budowa Imperium

Saladyn jest uznawany za założyciela dynastii Ajjubidów. Pod jego przywództwem powstało potężne państwo, które rozciągało się od Egiptu i Jemenu, przez Lewant, aż po Al-Dżazirę w Górnej Mezopotamii. Jego rządy przyniosły stabilizację i rozwój w regionie, a jego dziedzictwo wywarło trwały wpływ na historię Bliskiego Wschodu. Saladyn stał się symbolem jedności i siły świata muzułmańskiego w obliczu zagrożenia ze strony wypraw krzyżowych.

Układ z Krzyżowcami i Utrzymanie Terytoriów

We wrześniu 1192 roku, po latach intensywnych walk, Saladyn zdołał wynegocjować rozejm z krzyżowcami. Ten strategiczny układ potwierdzał większość jego zdobyczy terytorialnych, co oznaczało znaczące ograniczenie zasięgu posiadłości chrześcijan do wąskiego pasa wybrzeża. Było to świadectwo jego umiejętności dyplomatycznych i militarnego geniuszu, które pozwoliły mu obronić odzyskane ziemie i zachować dominującą pozycję w regionie. Mimo utraty niektórych miast, kluczowe cele, takie jak obrona Jerozolimy, zostały osiągnięte.

Symbolika i Wizerunek Saladyna w Kulturze

Saladyn stał się nie tylko wybitnym władcą muzułmańskim, ale także postacią o znaczeniu symbolicznym w kulturze europejskiej. Jego wizerunek jako „szlachetnego muzułmanina” znalazł odzwierciedlenie w literaturze. Dowodem na to jest umieszczenie go przez Dantego Alighieri w „Boskiej Komedii” w tzw. limbo – miejscu przeznaczonym dla cnotliwych niechrześcijan. Ta europejska recepcja świadczy o jego niejednoznacznym, ale powszechnie szanowanym miejscu w historii.

Osobowość i Wizerunek Saladyna

Reputacja Władcy Honorowego i Dotrzymującego Słowa

Saladyn cieszył się opinią władcy honorowego i dotrzymującego słowa. Ta cecha była nie tylko wyrazem jego charakteru, ale także skutecznym narzędziem politycznym. Chrześcijańskie garnizony często poddawały się bez walki, ufając, że Saladyn dotrzyma warunków kapitulacji. Jego reputacja budowała zaufanie i ułatwiała negocjacje oraz pokojowe przejmowanie terytoriów, co świadczy o jego dalekowzroczności i strategicznym myśleniu.

Pasje i Styl Życia

Poza działalnością wojskową i polityczną, Saladyn był znany ze swojej pasji do sportu. Był jednym z ulubionych towarzyszy Nur ad-Dina w grze w polo. Ta aktywność fizyczna świadczyła o jego sprawności i dobrej kondycji, a także o bliskich relacjach z ówczesnymi elitami władzy. Gra w polo była nie tylko rozrywką, ale także elementem budowania więzi i prestiżu w ówczesnym świecie.

Romantyzacja Postaci w Literaturze

Wizerunek Saladyna został uromantyzowany w literaturze XIX wieku, w dużej mierze za sprawą powieści „Talizman” Waltera Scotta. W tym dziele przedstawiono go jako mądrego i dzielnego „szlachetnego dzikusa”, co przyczyniło się do utrwalenia jego wizerunku jako postaci godnej podziwu i szacunku, kształtując jego legendę w kulturze zachodniej.

Współczesne Wykorzystanie Postaci Saladyna

Współcześnie postać Saladyna jest nadal żywa w świecie islamu, gdzie służy jako ikona walki o Palestynę. Do jego legendy odwoływali się liczni przywódcy, tacy jak Gamal Abdel Naser, Hafiz al-Asad czy Saddam Husajn, wykorzystując jego postać do budowania tożsamości narodowej i mobilizacji społecznej. Jego dziedzictwo wciąż inspiruje i jest przedmiotem interpretacji w kontekście współczesnych wydarzeń politycznych.

Zdrowie Saladyna

Na przełomie 1185 i 1186 roku Saladyn doświadczył bardzo ciężkiej choroby, która niemal doprowadziła go do śmierci. Sułtan był w tak złym stanie, że podyktował nawet swój testament. Historycy, tacy jak Thomas Asbridge, sugerują, że to otarcie się o śmierć spowodowało u niego wewnętrzną przemianę duchową. Po tym wydarzeniu miał z większą gorliwością poświęcić się idei dżihadu przeciwko krzyżowcom, co mogło wpłynąć na jego dalsze decyzje i determinację w walce.

Kontrowersje Wokół Postaci Saladyna

Mimo późniejszej sławy, Saladyn nie zawsze był postrzegany jednoznacznie. Przez wielu współczesnych mu muzułmanów był początkowo traktowany jako uzurpator. Zarzucano mu, że zamiast skupiać się na walce z niewiernymi, odbierał ziemie innym muzułmańskim władcom z dynastii Zengidów. Choć słynął z łaskawości, po bitwie pod Hittinem osobiście zabił (lub nakazał zabić) Renalda z Châtillon. Był to akt zemsty za wcześniejsze napady Renalda na muzułmańskich pielgrzymów zdążających do Mekki, co pokazuje złożoność jego motywacji i działań.

Ciekawostki o Saladynie

W swojej wczesnej karierze, w 1165 roku, Saladyn przez krótki czas pełnił funkcję szefa policji, czyli szihny, w Damaszku. Był to jeden z jego pierwszych urzędów administracyjnych, zanim rozpoczął swoją wielką karierę polityczną. Postać Saladyna pojawia się również w literaturze oświeceniowej. Jest bohaterem poematu scenicznego „Natan mędrzec” autorstwa Gottholda Ephraima Lessinga, co podkreśla jego status jako symbolu tolerancji. W Iraku za czasów Saddama Husajna wizerunek Saladyna był wszechobecny – pojawiał się na znaczkach pocztowych, banknotach, a pałace prezydenckie zdobiły statuy przedstawiające Saddama w stroju sułtana, nawiązując do jego historycznej postaci.

Saladyn, jako legendarny władca, wykazujący się zarówno strategicznym geniuszem militarnym, jak i umiejętnościami dyplomatycznymi, pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo, kształtując historię Bliskiego Wschodu i stając się symbolem jedności muzułmańskiego świata. Jego postać, mimo upływu wieków, nadal inspiruje i jest przedmiotem analiz w kontekście polityki i kultury.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Saladyn