Aleksandr Siergiejewicz Puszkin (1799–1837) był rosyjskim poetą, dramaturgiem i prozaikiem, powszechnie uważanym za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej i twórcę współczesnego języka literackiego. Na dzień dzisiejszy, w czerwcu 2024 roku, Aleksandr Puszkin miałby 225 lat. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, było intensywne, naznaczone burzliwymi wydarzeniami, od konfliktów z władzą po romantyczne uniesienia. Poślubił Natalię Gonczarową w lutym 1831 roku, a jego tragiczna śmierć w pojedynku w 1837 roku w wieku zaledwie 37 lat wstrząsnęła całym społeczeństwem.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 225 lat (na czerwiec 2024)
- Żona/Mąż: Natalia Gonczarowa
- Dzieci: Czworo
- Zawód: Poeta, dramaturg, prozaik
- Główne osiągnięcie: Uznawany za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej i reformatora języka literackiego, autor arcydzieła „Eugeniusz Oniegin”.
Podstawowe Informacje o Aleksandrze Puszkinie
Aleksandr Siergiejewicz Puszkin, urodzony 6 czerwca 1799 roku w Moskwie, jest postacią monumentalną w historii literatury rosyjskiej. Jego status jako najwybitniejszego klasyka i reformatora języka literackiego jest niekwestionowany. Puszkin zapoczątkował epokę rosyjskiego romantyzmu, a jego dzieła do dziś stanowią fundament kanonu literatury rosyjskiej, inspirując kolejne pokolenia pisarzy i czytelników. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, obfitowało w dramatyczne wydarzenia, które znalazły odzwierciedlenie w głębi jego twórczości. Poeta zmarł tragicznie 10 lutego 1837 roku w Petersburgu, w wyniku ran odniesionych w pojedynku.
Puszkin pełnił funkcję kamerjunkiera na dworze cesarza Mikołaja I. Ta nominacja, choć formalnie wiązała go z aparatem państwowym, nie stłumiła jego niezależnego ducha ani krytycznego spojrzenia na rzeczywistość, co często prowadziło do napięć z władzą. Wraz z Michaiłem Lermontowem, Puszkin jest uznawany za czołowego przedstawiciela rosyjskiego romantyzmu. Jego twórczość cechowała się innowacyjnością stylistyczną, bogactwem psychologicznym postaci oraz mistrzowskim uchwyceniem ducha epoki.
Życie Prywatne Aleksandra Puszkin
Wpływ Przodków i Edukacja Kulturowa
Na kształtowanie się tożsamości Aleksandra Puszkina znaczący wpływ wywarł jego pradziadek, Abram Hannibal. Ten pochodzący z Abisynii człowiek, początkowo przybyły do Rosji jako niewolnik, dzięki swojej inteligencji i zdolnościom awansował, stając się ulubieńcem cara Piotra I i ostatecznie uzyskując szlachectwo. Historia Hannibala była dla młodego pisarza fascynującym przykładem możliwości przekraczania barier społecznych i dziedzictwa.
Niezwykle ważną rolę w wychowaniu i kształtowaniu duchowości młodego Puszkina odegrała jego niania, Arina Rodionowna Jakowlewa. To ona wprowadziła go w świat rosyjskiej kultury ludowej poprzez opowiadanie baśni i legend. Jej opowieści ukazywały mu realia życia rosyjskich chłopów, co miało nieoceniony wpływ na jego późniejszą twórczość, kształtując jego wrażliwość na losy zwykłych ludzi i wprowadzając do jego dzieł autentyzm.
Małżeństwo z Natalią Gonczarową
W lutym 1831 roku Aleksandr Puszkin poślubił Natalię Nikołajewną Gonczarową. Uroczystość zaślubin odbyła się w moskiewskiej cerkwi Wielkie Wniebowstąpienie. Małżeństwo to, choć tragicznie zakończone, stanowiło istotny etap w życiu osobistym poety.
Kariera Zawodowa i Dorobek Literacki Aleksandra Puszkin
Edukacja i Pierwsze Kroki w Literaturze
W latach 1811–1817 Aleksandr Puszkin kształcił się w prestiżowym Liceum w Carskim Siole. Już w tym okresie zaczęły powstawać jego pierwsze utwory – ody i elegie. Lata spędzone w liceum były czasem intensywnego rozwoju artystycznego i formowania się jego literackiego stylu. Po ukończeniu szkoły w 1817 roku, Puszkin wkroczył na drogę profesjonalnej kariery literackiej i aktywnie zaangażował się w życie społeczne.
Przynależność do Grup Literackich
Po zakończeniu edukacji w liceum, Puszkin stał się aktywnym uczestnikiem petersburskiego życia literackiego. Dołączył do grupy literackiej „Arzamas”, która propagowała użycie języka potocznego w poezji, sprzeciwiając się sztywnym formom klasycystycznym. Równocześnie był członkiem kółka „Zielona lampa”, mającego powiązania z ruchem dekabrystów, co świadczy o jego zaangażowaniu w ówczesne prądy polityczne i społeczne. Działalność w tych grupach kształtowała jego poglądy i wpływała na jego późniejsze, często krytyczne wobec władzy, dzieła.
Przełomowe Dzieła: „Rusłan i Ludmiła” i „Eugeniusz Oniegin”
Ogromny rozgłos i uznanie przyniosło Puszkinowi opublikowanie w 1820 roku poematu „Rusłan i Ludmiła”. Utwór ten wprowadził do literatury rosyjskiej elementy bajronizmu, łącząc fantastykę z romantycznym nastrojem i liryzmem. Jednakże dziełem życia Aleksandra Puszkina jest poemat dygresyjny „Eugeniusz Oniegin”. Puszkin pracował nad nim przez wiele lat, od 1823 do 1831 roku. W tym monumentalnym dziele stworzył archetyp bohatera romantycznego, jednocześnie prezentując panoramiczny obraz życia rosyjskiej szlachty. „Eugeniusz Oniegin” jest dziś powszechnie uznawany za arcydzieło literatury rosyjskiej, oferujące głębokie studium psychologiczne i społeczne.
Warto wiedzieć: W 1824 roku kara zsyłki została zamieniona na areszt domowy w majątku jego matki we wsi Michajłowskoje. To właśnie tam powstały jedne z jego najważniejszych dzieł, w tym tragedia „Borys Godunow”.
Twórczość dla Dzieci i Inne Gatunki
Aleksandr Puszkin jest również autorem wielu cenionych bajek, które do dziś bawią i wychowują młodych czytelników. Do jego najpopularniejszych utworów dla dzieci należą „Bajka o rybaku i złotej rybce” oraz „Bajka o carze Sałtanie”. Te proste, a zarazem głębokie w swoim przesłaniu historie, świadczą o wszechstronności talentu poety i jego umiejętności komunikowania się z najmłodszymi odbiorcami.
Działalność Redakcyjna
W 1836 roku, rok przed śmiercią, Aleksandr Puszkin otrzymał zgodę na wydawanie własnego pisma literacko-społecznego pod nazwą „Sowriemiennik” (Co tydzień). Ta inicjatywa świadczy o jego ambicjach i pragnieniu aktywnego wpływania na życie kulturalne i intelektualne Rosji. Działalność redakcyjna była kolejnym przejawem jego wszechstronnego talentu i zaangażowania w rozwój literatury narodowej.
Kluczowe Dzieła Aleksandra Puszkina
- „Rusłan i Ludmiła” (poemat, 1820)
- „Eugeniusz Oniegin” (poemat dygresyjny, 1823–1831)
- „Bajka o rybaku i złotej rybce” (bajka)
- „Bajka o carze Sałtanie” (bajka)
- „Borys Godunow” (tragedia)
- „Historia Pugaczowa” (historiografia)
- „Jeździec miedziany” (poemat)
- „Murzyn Piotra Wielkiego” (powieść historyczna)
Kontrowersje, Zsyłki i Stosunki Polityczne Aleksandra Puszkin
Konflikt z Caratem i Okres Zsyłki
Twórczość Aleksandra Puszkina często zawierała elementy krytyki tyranii i absolutyzmu caratu. Z tego powodu poeta został skazany na zsyłkę na południe Rosji, przebywając kolejno w Kiszyniowie, Odessie, na Kaukazie i Krymie. Okres ten był dla Puszkina trudny, ale jednocześnie bardzo płodny twórczo, czego dowodem są dzieła takie jak „Jeniec Kaukazu”.
Osobista Cenzura Cara
Po powrocie z wygnania Puszkin został zwolniony z obowiązku podlegania standardowej cenzurze, która dotyczyła pozostałych pisarzy. W zamian za tę ulgę, jego jedynym i osobistym cenzorem został sam cesarz Mikołaj I. Oznaczało to, że każdy utwór Puszkina musiał zostać zaakceptowany przez cara, co stanowiło pewne, choć symboliczne, ograniczenie wolności twórczej. Mimo to, Puszkin starał się pogodzić wymogi cenzury z własną artystyczną wizją.
Inwigilacja Państwowa
Przez znaczną część swojego życia Aleksandr Puszkin znajdował się pod stałą inwigilacją państwową. Był on obserwowany przez tajnego agenta Aleksandra Boszniaka, a jego działania i korespondencja były systematycznie raportowane do III Oddziału Kancelarii Osobistej Jego Cesarskiej Mości. Ta ciągła presja i poczucie bycia na celowniku władz z pewnością wpływały na jego życie i twórczość, choć Puszkin nieustannie dążył do zachowania niezależności.
Stosunek do Polski i Polemika z Mickiewiczem
Aleksandr Puszkin wywołał kontrowersje swoimi antypolskimi wierszami, takimi jak „Oszczercom Rosji” i „Rocznica Borodina”. Utwory te, powstałe w kontekście powstania listopadowego, stały się przyczyną literackiej polemiki z Adamem Mickiewiczem, polskim poetą i wieszczem narodowym. Ta wymiana zdań, choć nacechowana emocjami, stanowi znaczący fragment w historii relacji literackich między Polską a Rosją.
Tragiczny Finał i Intryga
Śmierć Aleksandra Puszkina w pojedynku z Georges’em d’Anthèsem 10 lutego 1837 roku była wynikiem dworskiej intrygi. Poeta zginął, broniąc honoru swojej żony Natalii. Ten tragiczny finał był szokiem dla rosyjskiego społeczeństwa i stał się symbolem walki o godność w obliczu intryg i niesprawiedliwości. Wydarzenie to pogłębiło poczucie straty w literaturze rosyjskiej, która utraciła jednego ze swoich najznakomitszych twórców.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1799 | Narodziny w Moskwie (6 czerwca) |
| 1811 | Rozpoczęcie nauki w Liceum w Carskim Siole |
| 1817 | Ukończenie szkoły, dołączenie do grupy „Arzamas” i kółka „Zielona lampa” |
| 1820 | Publikacja poematu „Rusłan i Ludmiła” |
| 1823–1831 | Pisanie poematu dygresyjnego „Eugeniusz Oniegin” |
| 1824 | Zsyłka zamieniona na areszt domowy w Michajłowskim |
| 1827 | Początek pisania powieści historycznej „Murzyn Piotra Wielkiego” |
| 1831 | Ślub z Natalią Gonczarową (luty) |
| 1836 | Uzyskanie zgody na wydawanie pisma „Sowriemiennik” |
| 1837 | Śmierć w Petersburgu (10 lutego) po ranach odniesionych w pojedynku |
Aleksandr Puszkin, jako najwybitniejszy klasyk literatury rosyjskiej i reformator języka, pozostawił po sobie nieocenione dziedzictwo, które do dziś kształtuje kulturę. Jego życie i twórczość stanowią dowód potęgi talentu i odwagi w obliczu wszelkich przeciwności, inspirując do dziś miliony czytelników na całym świecie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Puszkin znał polski?
Brak jest jednoznacznych dowodów na to, że Aleksander Puszkin biegle władał językiem polskim. Z pewnością jednak znał kulturę polską i miał z nią styczność, co odzwierciedla się w jego twórczości.
Na co zmarł Aleksander Puszkin?
Aleksander Puszkin zmarł wskutek ran odniesionych w pojedynku z Georges’em d’Anthès. Obrażenia te doprowadziły do zakażenia i śmiertelnego krwotoku wewnętrznego.
Co stało się z Aleksandrem Puszkinem?
Po śmiertelnym postrzeleniu w pojedynku, Puszkin cierpiał przez dwa dni i zmarł. Jego śmierć w młodym wieku była ogromną stratą dla rosyjskiej literatury.
O czym pisał Puszkin?
Puszkin pisał o szerokim spektrum tematów, obejmujących miłość, wolność, historię, naturę i ludzkie namiętności. Jego twórczość cechuje się realizmem, liryzmem i głębokim zrozumieniem ludzkiej psychiki.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Puszkin
