Fitzgerald: Francis Scott, Pisarz Epoki Jazzu

2

Francis Scott Key Fitzgerald, znany powszechnie jako F. Scott Fitzgerald, na rok 2026 ma 130 lat i jest jednym z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku, którego twórczość wywarła ogromny wpływ na literaturę światową. Uznawany za czołowego przedstawiciela modernizmu i kronikarza „Ery Jazzu”, Fitzgerald, mimo przedwczesnej śmierci, pozostawił po sobie dzieła o niezmiennym znaczeniu, z „Wielkim Gatsbym” na czele. Był mężem Zeldy Sayre, z którą doczekał się córki Frances Scott.

Francis Scott Key Fitzgerald urodził się 24 września 1896 roku i zmarł 21 grudnia 1940 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 44 lat. Jego życie, naznaczone zarówno błyskotliwymi sukcesami literackimi, jak i osobistymi zmaganiami z nałogiem i problemami rodzinnymi, stanowi fascynujący materiał biograficzny. Choć za życia jego sukces bywał przejściowy, obecnie Fitzgerald jest powszechnie uznawany za jednego z najważniejszych pisarzy amerykańskich, a jego wpływ na kulturę jest niepodważalny.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na rok 2026 ma 130 lat.
• Żona/Mąż: Zelda Sayre (od 1920 roku).
• Dzieci: Frances Scott Fitzgerald (Scottie), urodzona w 1921 roku.
• Zawód: Pisarz, nowelista, scenarzysta.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie „Wielkiego Gatsby’ego”, uznawanego za arcydzieło literatury amerykańskiej i symbol „Ery Jazzu”.

Podstawowe informacje o F. Scott Fitzgeraldzie

Prawdziwe nazwisko pisarza brzmiało Francis Scott Key Fitzgerald. Swoje imiona zawdzięczał Francisowi Scottowi Keyowi, dalekiemu kuzynowi, który w 1814 roku napisał tekst do hymnu narodowego Stanów Zjednoczonych „The Star-Spangled Banner”. Fitzgerald zmarł 21 grudnia 1940 roku w Los Angeles, w wieku 44 lat, wskutek nagłego ataku serca. W tym okresie udało mu się osiągnąć trzeźwość po długiej walce z alkoholizmem. Studiował na Uniwersytecie Princeton od 1913 roku, jednak nigdy nie uzyskał dyplomu, porzucając studia w 1917 roku, by wstąpić do armii podczas I wojny światowej. Choć w latach 20. XX wieku cieszył się jedynie chwilowym sukcesem komercyjnym, obecnie, w 2026 roku, jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku i czołowego przedstawiciela modernizmu.

Życie osobiste i rodzinne F. Scotta Fitzgeralda

Życie osobiste F. Scotta Fitzgeralda było burzliwe i naznaczone intensywnymi miłościami oraz tragicznymi wydarzeniami. Wśród jego przodków znajdowała się Mary Surratt, kuzynka jego ojca w drugim pokoleniu, która została powieszona w 1865 roku za udział w spisku mającym na celu zabójstwo prezydenta Abrahama Lincolna. Kluczową postacią w życiu Scotta była jego pierwsza wielka miłość, Ginevra King. Poznali się, gdy Fitzgerald miał 16 lat, podczas przerwy świątecznej w Princeton. Ich kilkuletni romans zakończył się jednak z powodu sprzeciwu jej rodziny, której ojciec uważał, że „biedni chłopcy nie powinni myśleć o poślubianiu bogatych dziewcząt”.

Ważnym rozdziałem w życiu Fitzgeralda było jego małżeństwo z Zeldą Sayre. Poznali się w Alabamie w czasie, gdy Scott służył w wojsku. Zelda, córka sędziego i wnuczka konfederackiego senatora, początkowo odrzuciła jego oświadczyny, motywując to brakiem perspektyw finansowych pisarza. Zgodziła się na ślub w 1920 roku, gdy jego pierwsza powieść, „This Side of Paradise”, odniosła sukces. Owocem tego związku była jedyna córka pary, Frances Scott Fitzgerald, znana jako „Scottie”, urodzona w 1921 roku. Pod koniec życia, gdy Fitzgerald mieszkał w Hollywood, jego partnerką była felietonistka Sheilah Graham, która towarzyszyła mu aż do śmierci w 1940 roku.

Rodzina F. Scotta Fitzgeralda

• Żona: Zelda Sayre (od 1920 roku)
• Dziecko: Frances Scott Fitzgerald (Scottie), urodzona w 1921 roku
• Ostatnia partnerka: Sheilah Graham (koniec życia)

Kariera literacka F. Scotta Fitzgeralda

Debiut literacki F. Scotta Fitzgeralda w 1920 roku okazał się spektakularnym sukcesem. Jego pierwsza powieść, „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju), natychmiast stała się kulturalną sensacją, przynosząc mu sławę i pozycję rzecznika młodego pokolenia. To właśnie Fitzgerald jest autorem terminu „Jazz Age” (Era Jazzu), który spopularyzował poprzez swój zbiór opowiadań „Tales of the Jazz Age”. W swoich utworach opisywał ekstrawagancję i nadmiar lat 20. XX wieku, tworząc literacki portret tamtej epoki. Jego trzecia powieść, „The Great Gatsby” (1925), dziś uznawana za „Wielką Amerykańską Powieść”, w roku swojej premiery była jednak porażką komercyjną, sprzedając mniej niż 23 000 egzemplarzy. Aby utrzymać wystawny styl życia, Fitzgerald pisał również liczne opowiadania – łącznie 164 – dla popularnych magazynów, takich jak „The Saturday Evening Post”, „Collier’s Weekly” i „Esquire”.

W okresie Wielkiego Kryzysu, gdy popularność Fitzgeralda spadła, przeniósł się on do Hollywood, gdzie próbował swoich sił jako scenarzysta. Ta część jego kariery jest jednak powszechnie uznawana za nieudaną. Jego niedokończona powieść, „The Last Tycoon”, została zredagowana i wydana w 1941 roku przez jego przyjaciela, krytyka literackiego Edmunda Wilsona, stając się ważnym dziełem pośmiertnym.

Najważniejsze dzieła F. Scotta Fitzgeralda i ich znaczenie

• **”This Side of Paradise” (1920):** Powieść, która przyniosła mu natychmiastową sławę i uczyniła go rzecznikiem młodego pokolenia.
• **”Tales of the Jazz Age” (1922):** Zbiór opowiadań, w którym Fitzgerald spopularyzował termin „Jazz Age”, opisując ekstrawagancję lat 20.
• **”The Great Gatsby” (1925):** Dziś uznawana za „Wielką Amerykańską Powieść”, w momencie premiery była porażką komercyjną.
• **”Tender Is the Night” (1934):** Powieść inspirowana chorobą żony, Zeldą.
• **”The Last Tycoon” (wydana pośmiertnie w 1941):** Niedokończona powieść, która ukazała się dzięki pracy przyjaciela, Edmunda Wilsona.

Służba wojskowa F. Scotta Fitzgeralda

Motywacja do zaciągnięcia się do armii przez F. Scotta Fitzgeralda była głęboko związana z jego osobistym rozczarowaniem. Po odrzuceniu przez Ginevrę King, w stanie załamania wstąpił do wojska w 1917 roku jako podporucznik (second lieutenant). Miał nadzieję, że zginie w walce na froncie zachodnim. Podczas szkolenia w Fort Leavenworth jego przełożonym był kapitan Dwight D. Eisenhower, przyszły prezydent Stanów Zjednoczonych. Fitzgerald szczerze nie znosił Eisenhowera i często buntował się przeciwko jego autorytetowi. Ostatecznie jednak nigdy nie wziął udziału w walkach. Rozejm z Niemcami podpisano w listopadzie 1918 roku, tuż przed tym, jak jego jednostka miała zostać wysłana do Europy.

Muzyka, kultura i wpływ F. Scotta Fitzgeralda

Twórczość F. Scotta Fitzgeralda jest nierozerwalnie związana z muzyką jazzową i kulturą lat 20. XX wieku, epoki, którą sam nazwał „Erą Jazzu”. Choć sam nie był muzykiem, jego opisy stylu życia „flapperek” i złotej młodzieży stworzyły literacki fundament pod estetykę tamtych lat. Fitzgerald stał się opinią kronikarza epoki jazzu, wiernie oddając jej ducha, ekstrawagancję i pewien rodzaj melancholii. Jego utwory, takie jak „The Great Gatsby”, doskonale oddają atmosferę tamtych czasów, stając się nie tylko literackimi dziełami, ale także ważnymi dokumentami historycznymi.

Warto wiedzieć: Fitzgerald był jednym z czołowych przedstawicieli „Straconego Pokolenia” pisarzy amerykańskich tworzących w Europie, gdzie przyjaźnił się m.in. z Ernestem Hemingwayem.

Zdrowie i wyzwania F. Scotta Fitzgeralda

Życie F. Scotta Fitzgeralda było naznaczone ciężką walką z chorobą alkoholową, która trwała przez większość jego dorosłego życia. Alkoholizm negatywnie wpływał na jego finanse, zdrowie i relacje z wydawcami, stanowiąc stałe wyzwanie. Równie tragicznym elementem jego życia była choroba żony, Zeldy. U diagnozowano u niej schizofrenię, co doprowadziło do jej wieloletniego pobytu w zakładach psychiatrycznych. To doświadczenie zainspirowało Fitzgeralda do napisania powieści „Tender Is the Night” (Czuła jest noc), w której poruszył tematykę choroby psychicznej i jej wpływu na życie jednostki i rodziny.

Finanse i majątek F. Scotta Fitzgeralda

W latach 20. XX wieku F. Scott Fitzgerald zarabiał fortunę, co pozwoliło mu na prowadzenie bardzo rozrzutnego stylu życia. Jednakże, wraz z nadejściem Wielkiego Kryzysu w latach 30., jego finanse zaczęły się pogarszać. Połączenie wydatków związanych z utrzymaniem wystawnego życia, a także kosztów leczenia żony, doprowadziło go do poważnych problemów finansowych. Jego kariera w Hollywood, choć podjęta w celu poprawy sytuacji materialnej, okazała się nieudana.

Ciekawostki z życia F. Scotta Fitzgeralda

Wiele postaci i wydarzeń z życia F. Scotta Fitzgeralda znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości. Postać Daisy Buchanan z „Wielkiego Gatsby’ego” była wzorowana na jego pierwszej miłości, Ginevrze King. W Europie Fitzgerald należał do społeczności ekspatriantów znanej jako „Lost Generation” (Stracone Pokolenie), gdzie nawiązał przyjaźnie, m.in. z Ernestem Hemingwayem. Już w bardzo młodym wieku przejawiał talent literacki – swoje pierwsze opowiadanie opublikował w gazecie szkolnej w wieku zaledwie 13 lat. Swoją pierwszą, choć początkowo odrzuconą, wersję powieści pt. „The Romantic Egotist” napisał w zaledwie trzy miesiące, chcąc zdążyć przed potencjalnym wysłaniem na front wojenny.

Kluczowe daty z życia F. Scotta Fitzgeralda

Twórczość F. Scotta Fitzgeralda, mimo osobistych zmagań, stanowi ponadczasowe świadectwo epoki, przypominając o pięknie, ambicji i kruchości ludzkiego życia. Jego dzieła, w szczególności „Wielki Gatsby”, nadal fascynują czytelników na całym świecie, ugruntowując jego pozycję jako jednego z najważniejszych pisarzy swojego pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/F._Scott_Fitzgerald