Ludwig Mies van der Rohe (ur. 27 marca 1886, zm. 17 sierpnia 1969) był jednym z najwybitniejszych architektów XX wieku, którego twórczość zdefiniowała architekturę modernistyczną i wywarła niepodważalny wpływ na świat. Na [sierpień 2024] roku, miałby 138 lat. Był żonaty z Adele Auguste Bruhn, z którą miał trzy córki. Jego filozofia „mniej znaczy więcej” oraz „Bóg tkwi w szczegółach” stały się ikonami designu, a jego rola jako ostatniego dyrektora legendarnej szkoły Bauhaus podkreśla jego znaczenie dla historii sztuki i architektury.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [sierpień 2024] roku miałby 138 lat.
- Żona/Mąż: Adele Auguste Bruhn
- Dzieci: Dorothea, Marianne, Waltraut
- Zawód: Architekt
- Główne osiągnięcie: Definicja architektury modernistycznej, filozofia „mniej znaczy więcej”.
Podstawowe informacje o Ludwig Mies van der Rohe
Ludwig Mies van der Rohe, którego pierwotne nazwisko brzmiało Maria Ludwig Michael Mies, urodził się 27 marca 1886 roku w Akwizgranie, w ówczesnym Cesarstwie Niemieckim. Swoje życie zakończył w Chicago 17 sierpnia 1969 roku, w wieku 83 lat. Jest powszechnie uznawany za jednego z gigantów architektury modernistycznej, którego wizja i projekty na zawsze zmieniły oblicze budownictwa.
Przemiana z syna kamieniarza w światowej sławy architekta wiązała się również ze zmianą tożsamości. Dodanie do nazwiska panieńskiego matki „Rohe” oraz niderlandzkiego łącznika „van der” było celowym zabiegiem, podkreślającym jego aspiracje i pozycję w świecie sztuki, jednocześnie unikając konotacji z arystokracją, do której nazwisko „von” było prawnie zastrzeżone. Przez większą część życia związany był z Niemcami, jednak w 1944 roku, po emigracji do Stanów Zjednoczonych, przyjął obywatelstwo amerykańskie.
Filozofia projektowania Miesa van der Rohe jest nierozerwalnie związana z dwoma cytatami, które stały się jego wizytówką: „Mniej znaczy więcej” (less is more) oraz „Bóg tkwi w szczegółach” (God is in the details). Te hasła oddają jego dążenie do czystości formy, ascetyzmu estetycznego i bezkompromisowej perfekcji wykonania, widocznej w każdym elemencie jego dzieł.
Rodzina i życie prywatne
Małżeństwo z Adele Auguste Bruhn
W 1913 roku Ludwig Mies van der Rohe poślubił Adele Auguste (Adę) Bruhn, córkę zamożnego przemysłowca. Ich małżeństwo, choć początkowo obiecujące, zakończyło się separacją już w 1918 roku, zaledwie po pięciu latach wspólnego życia.
Dzieci z małżeństwa z Adą Bruhn
Owocem związku z Adą Bruhn było narodzenie trzech córek: Dorothei (1914–2008), znanej później jako tancerka i aktorka Georgia, Marianne (1915–2003) oraz Waltraut (1917–1959). Ich losy wpisywały się w burzliwy okres XX wieku.
Inne związki i relacje
Życie osobiste Miesa van der Rohe było złożone. Już w 1917 roku, w trakcie służby wojskowej, doczekał się syna z pozamałżeńskiego związku. W 1925 roku nawiązał intensywną współpracę i bliską relację z projektantką Lilly Reich, która trwała do jego emigracji. Od 1940 roku, aż do śmierci, jego stałą towarzyszką była artystka Lora Marx (1900–1989). Wcześniej utrzymywał również relacje z rzeźbiarką Mary Callery i krótki romans z Nelly van Doesburg.
Kariera zawodowa i edukacja
Początki zawodowe i terminowanie
Pierwsze szlify zawodowe Ludwig Mies van der Rohe zdobywał w warsztacie kamieniarskim swojego ojca, co dało mu cenne doświadczenie w obróbce materiałów. Następnie pracował w lokalnych pracowniach projektowych, by w końcu przenieść się do Berlina. Tam podjął pracę u cenionego projektanta wnętrz Bruno Paula, co stanowiło ważny etap jego artystycznej i zawodowej formacji.
Współpraca z Peterem Behrensem
Kluczowym momentem w architektonicznej edukacji Miesa była praca w studiu Petera Behrensa w latach 1908–1912. Jako uczeń, miał okazję współpracować z przyszłymi ikonami modernizmu, takimi jak Le Corbusier i Walter Gropius, co znacząco wpłynęło na jego późniejszą wizję i podejście do projektowania.
Dyrektor Bauhausu i jego zamknięcie
W latach 30. XX wieku Ludwig Mies van der Rohe objął prestiżowe stanowisko ostatniego dyrektora Bauhausu, rewolucyjnej szkoły artystyczno-rzemieślniczej, która wywarła ogromny wpływ na design i sztukę. Niestety, działalność szkoły została brutalnie przerwana przez reżim nazistowski. Po przymusowym przeniesieniu z Dessau do Berlina w 1932 roku, pod naciskiem Gestapo, Mies van der Rohe podjął trudną decyzję o zamknięciu Bauhausu w lipcu 1933 roku.
Kariera akademicka w USA
Po emigracji do Stanów Zjednoczonych w 1937 roku, Ludwig Mies van der Rohe przyjął propozycję objęcia funkcji dyrektora szkoły architektury w Armour Institute of Technology, które później przekształciło się w Illinois Institute of Technology (IIT). Jego przybycie do Ameryki zapoczątkowało nowy, niezwykle płodny okres w jego karierze.
Kampus Illinois Institute of Technology (IIT)
Jednym z najbardziej znaczących projektów Miesa van der Rohe w Stanach Zjednoczonych było zaprojektowanie całego kampusu Illinois Institute of Technology (IIT) w Chicago. W ramach tego ambitnego przedsięwzięcia stworzył swoje architektoniczne arcydzieło – S.R. Crown Hall, który do dziś jest siedzibą wydziału architektury i kwintesencją jego stylu. Kampus IIT stał się wzorcem nowoczesnego podejścia do planowania przestrzeni edukacyjnej.
Przełomowe projekty wieżowców
Już w 1919 roku Ludwig Mies van der Rohe tworzył wizjonerskie projekty szklanych wieżowców, czego przykładem są szkice dla Friedrichstraße. Jednak to w Stanach Zjednoczonych udało mu się zrealizować swoje najwybitniejsze projekty wysokościowe, które na zawsze zmieniły oblicze miejskiej panoramy. Jego koncepcje budynków o stalowej konstrukcji i szklanych elewacjach stały się inspiracją dla architektonicznego świata.
Najważniejsze realizacje wieżowców
Jednym z najbardziej ikonicznych dzieł Miesa van der Rohe jest Seagram Building w Nowym Jorku, ukończony w 1958 roku. Ten monumentalny wieżowiec stał się wzorcem dla nowoczesnych biurowców, definiując estetykę i funkcjonalność tego typu budynków na kolejne dekady. Kolejną przełomową realizacją jest kompleks apartamentowców 860–880 Lake Shore Drive w Chicago. Ta inwestycja zrewolucjonizowała budownictwo mieszkaniowe, wprowadzając na szeroką skalę stalową konstrukcję i szklane elewacje, co stworzyło nową jakość w architekturze rezydencjonalnej.
Nagrody i osiągnięcia
Ludwig Mies van der Rohe został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami i wyróżnieniami za swój wkład w architekturę. Poniżej znajduje się zestawienie najważniejszych z nich:
| Nazwa nagrody/wyróżnienia | Rok przyznania |
|---|---|
| Order Pour le Mérite | 1959 |
| Królewski Złoty Medal (Royal Institute of British Architects) | 1959 |
| Złoty Medal AIA (American Institute of Architects) | 1960 |
| Prezydencki Medal Wolności | 1963 |
Ikoniczne budowle i projekty
Pawilon Barceloński
Jednym z najbardziej znanych dzieł Miesa van der Rohe jest Pawilon Barceloński, pierwotnie zaprojektowany jako tymczasowy pawilon Niemiec na wystawę światową w Barcelonie w 1929 roku. Choć budynek został rozebrany już w 1930 roku, jego znaczenie dla rozwoju modernizmu było tak ogromne, że w 1986 roku podjęto decyzję o jego pełnej rekonstrukcji na oryginalnym miejscu, co pozwoliło na ponowne docenienie jego architektonicznej wizji.
Villa Tugendhat
Ukończona w 1930 roku Villa Tugendhat w Brnie jest uznawana za jedno z europejskich arcydzieł Miesa van der Rohe. W tej rezydencji architekt z powodzeniem połączył nowoczesną formę z zastosowaniem niezwykle kosztownych i luksusowych materiałów, takich jak onyks czy egzotyczne drewno mahoniowe, tworząc przestrzeń o wyjątkowym charakterze i wyrafinowaniu.
Edith Farnsworth House
Zbudowany w latach 1946–1951 Edith Farnsworth House to szklany pawilon położony nad rzeką Fox River, zaprojektowany jako weekendowy dom dla dr Edith Farnsworth. Budynek, unoszący się 6 stóp nad ziemią, jest często opisywany jako „świątynia zawieszona między niebem a ziemią”. Proces budowy tego domu wiązał się jednak z licznymi sporami prawnymi, co stanowiło ciekawe tło dla tej ikonicznej realizacji.
Chicago Federal Complex
W latach 1964–1974 Ludwig Mies van der Rohe zrealizował w Chicago Federal Complex, imponujący kompleks składający się z trzech budynków. Połączone wspólnym placem i charakteryzujące się rygorystyczną siatką modułową, budynki te stanowią przykład jego późniejszego stylu, w którym nacisk położony jest na porządek i monumentalność.
Neue Nationalgalerie
Ostatnim wielkim dziełem Miesa van der Rohe, ukończonym w 1968 roku w Berlinie, jest Neue Nationalgalerie. Ten budynek jest kwintesencją jego koncepcji „przestrzeni uniwersalnej”, stanowiąc wyraz jego wizji elastycznej i otwartej architektury, która może służyć różnorodnym celom kulturalnym.
Kontrowersje i relacje z nazistami
Mimo że modernizm, którego był czołowym przedstawicielem, był zwalczany przez nazistów, Mies van der Rohe początkowo próbował odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej III Rzeszy. W tym celu dołączył do Izby Kultury Rzeszy, co było warunkiem koniecznym do kontynuowania pracy zawodowej w nazistowskich Niemczech. Jego projekt na konkurs Banku Rzeszy otrzymał nagrodę, ale ostatecznie został odrzucony przez samego Adolfa Hitlera.
Architekt podpisał również manifest popierający sukcesję Hitlera po śmierci prezydenta Hindenburga, co świadczy o jego złożonych relacjach z reżimem. Dopiero gdy jego projekty architektoniczne, oparte na stali i szkle, zaczęto uznawać za sprzeczne z ideologią narodowosocjalistyczną, Ludwig Mies van der Rohe podjął decyzję o emigracji, co ostatecznie zakończyło jego związki z nazistowskimi Niemcami.
Ciekawostki i dziedzictwo
Ludwig Mies van der Rohe był postacią o wszechstronnych zainteresowaniach i unikalnym podejściu do sztuki i życia. Oto kilka ciekawostek z jego biografii:
- Na początku kariery, pracując jeszcze u Behrensa, pełnił funkcję kierownika budowy Ambasady Cesarstwa Niemieckiego w Sankt Petersburgu.
- Oprócz budynków, architekt projektował ikoniczne meble, często we współpracy z Lilly Reich.
- Jego Krzesło Barcelona, zaprojektowane specjalnie na wystawę w 1929 roku, stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych mebli XX wieku.
- Krzesło Brno to kolejny klasyk designu, stworzony na potrzeby sypialni w Villi Tugendhat.
- W swoich meblach wykorzystywał innowacyjne jak na tamte czasy materiały, np. chromowaną stal.
- Mies przyznał, że ogromny wpływ na jego myślenie miała wystawa prac Franka Lloyda Wrighta (Wasmuth Portfolio), którą widział w Berlinie w 1910 roku.
- Swoją architekturę opartą na stalowym szkielecie wypełnionym szkłem określał jako koncepcję „skóry i kości”.
- Nigdy nie ukończył studiów architektonicznych, był samoukiem, który wiedzę czerpał z praktyki.
- Był zapalonym czytelnikiem dzieł filozoficznych, co wpływało na jego teoretyczne podejście do architektury.
- Większość jego projektów opierała się na matematycznie wyliczonej siatce, która porządkowała całą przestrzeń.
- Potrafił poświęcić miesiące na dopracowanie sposobu łączenia dwóch stalowych belek.
- Jego działalność w IIT i liczne realizacje sprawiły, że Chicago stało się światową stolicą architektury modernistycznej.
- Do dziś uważany jest za jednego z „wielkiej czwórki” pionierów modernizmu, obok Le Corbusiera, Gropiusa i Wrighta.
- Jego projekty mebli są do dziś produkowane przez firmę Knoll i uznawane za symbol luksusu i dobrego smaku.
Warto wiedzieć: Ludwig Mies van der Rohe nigdy nie ukończył formalnych studiów architektonicznych, czerpiąc wiedzę głównie z praktyki i samokształcenia. Jego zamiłowanie do filozofii znacząco wpłynęło na jego teoretyczne podejście do projektowania.
Warto wiedzieć: Architektura Miesa van der Rohe, często określana jako koncepcja „skóry i kości”, opierała się na stalowym szkielecie wypełnionym szkłem, co stanowiło wyraz jego dążenia do minimalizmu i transparentności.
Kluczowy fakt: Ludwig Mies van der Rohe jest powszechnie kojarzony z dwoma aforyzmami: „mniej znaczy więcej” oraz „Bóg tkwi w szczegółach”, które doskonale oddają jego filozofię projektowania, skupioną na minimalizmie i perfekcji wykonania.
Podsumowując, dziedzictwo Miesa van der Rohe, uosabiające zasadę „mniej znaczy więcej”, nieustannie inspiruje nas do poszukiwania piękna w prostocie i doskonałości w każdym detalu, czyniąc go jednym z najważniejszych architektów w historii.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Mies_van_der_Rohe
