Miles Davis: Legenda jazzu, rewolucjonista muzyki.

3

Miles Davis, urodzony 26 maja 1926 roku, był jednym z najbardziej wpływowych trębaczy jazzowych i kompozytorów XX wieku, którego innowacyjne podejście do muzyki rewolucjonizowało gatunek. Na dzień 13 maja 2024 roku, gdyby żył, miałby 97 lat. Jego kariera, naznaczona nieustannymi poszukiwaniami stylistycznymi, obejmuje kluczowe etapy rozwoju jazzu, od bebopu, przez cool jazz, jazz modalny, aż po jazz fusion, a jego album „Kind of Blue” pozostaje najlepiej sprzedającym się albumem jazzowym wszech czasów.

W życiu prywatnym Miles Davis był żonaty trzykrotnie, z tancerką Frances Taylor, modelką i piosenkarką Betty Mabry oraz aktorką Cicely Tyson. Każda z tych relacji miała wpływ na jego życie i twórczość, a jego związki często odzwierciedlały burzliwy charakter jego artystycznej drogi.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 97 lat (na 13 maja 2024 roku)
• Żona/Mąż: Frances Taylor, Betty Mabry, Cicely Tyson
• Dzieci: Brak informacji
• Zawód: Trębacz jazzowy, kompozytor
• Główne osiągnięcie: Album „Kind of Blue”

Podstawowe informacje o Milesie Davisie

Pełne imię, pochodzenie i data urodzenia

Miles Dewey Davis III przyszedł na świat 26 maja 1926 roku w Alton w stanie Illinois. Dorastał w zamożnej rodzinie afroamerykańskiej, co zapewniło mu stabilny start życiowy. To pochodzenie i uwarunkowania społeczne z pewnością wpłynęły na jego późniejsze postrzeganie świata i sztuki, co często odzwierciedlało się w jego muzyce.

Wykształcenie muzyczne i wybór kariery

W 1944 roku Miles Davis rozpoczął studia w Juilliard School of Music w Nowym Jorku. Uczęszczał tam na zajęcia z teorii muzyki, fortepianu i dyktatu. Jednak jego pasja do jazzu na żywo była silniejsza od akademickiego wykształcenia. Po zaledwie trzech semestrach porzucił szkołę, by w pełni poświęcić się grze w nowojorskich klubach.

Główny instrument i unikalna technika

Choć Miles Davis potrafił grać również na fortepianie i organach elektrycznych, to właśnie jako trębacz zdobył światowe uznanie. Pod wpływem swojego nauczyciela, Elwooda Buchanana, wypracował swój charakterystyczny styl gry. Kluczowym elementem jego brzmienia było unikanie wibrata, co pozwalało mu uzyskać czysty, okrągły ton w średnim rejestrze. Ta subtelna, a zarazem wyrazista technika stała się znakiem rozpoznawczym jego muzyki.

Data i przyczyna śmierci

Miles Davis zmarł 28 września 1991 roku w Santa Monica w Kalifornii, w wieku 65 lat. Bezpośrednią przyczyną jego śmierci były połączone skutki udaru mózgu, zapalenia płuc oraz niewydolności oddechowej. Jego odejście było ogromną stratą dla świata muzyki.

Status legendy

Nawet po latach od jego śmierci, Miles Davis jest niezmiennie uznawany za jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii jazzu i muzyki XX wieku. Potwierdzeniem jego legendy jest m.in. wprowadzenie go do Rock and Roll Hall of Fame w 2006 roku, co podkreśla jego wszechstronny wpływ na rozwój muzyki popularnej.

Rodzina i życie prywatne Milesa Davisa

Pierwsze małżeństwo z Frances Taylor

W 1959 roku Miles Davis poślubił tancerkę Frances Taylor. Ich związek, choć burzliwy, trwał do 1968 roku, kiedy to zakończył się rozwodem. Frances Taylor nie była jedynie żoną artysty; stanowiła również jego muzę, a jej wizerunek został uwieczniony na okładce albumu „Someday My Prince Will Come”.

Związek z Betty Mabry

Drugą żoną Milesa Davisa była modelka i piosenkarka Betty Mabry. Ich małżeństwo trwało krótko, od 1968 do 1969 roku, jednak Betty miała znaczący wpływ na jego życie. Wprowadziła go w świat muzyki rockowej i psychodelicznej.

Małżeństwo z Cicely Tyson

W 1981 roku Miles Davis poślubił aktorkę Cicely Tyson. Ich związek odegrał istotną rolę w jego życiu, szczególnie w trudnym okresie. Cicely Tyson pomogła mu wyjść z pięcioletniego okresu bezczynności i walki z nałogami. Niestety, para rozwiodła się w 1989 roku.

Kariera zawodowa Milesa Davisa

Początki w świecie bebopu (1944–1948)

Kariera zawodowa Milesa Davisa nabrała tempa w Nowym Jorku, gdzie zaczął grać w zespołach swojego idola, saksofonisty Charliego Parkera. Zastępując Dizzy’ego Gillespiego w jego kwintetach, Davis brał udział w przełomowych sesjach nagraniowych dla gatunku bebop. Jego wczesne prace z Charlie Parker’s Quintet stanowiły fundament jego przyszłych sukcesów.

Narodziny Cool Jazzu – projekt „Birth of the Cool” (1948–1950)

W latach 1948–1950 Miles Davis stanął na czele dziewięcioosobowego zespołu Nonet, z którym nagrał sesje znane jako „Birth of the Cool”. Ten projekt dla Capitol Records stanowił odważne odejście od wirtuozerii bebopu. Wykorzystując instrumenty takie jak tuba i waltornia, Davis tworzył spokojniejsze, bardziej orkiestrowe aranżacje, które dały początek nowemu nurtowi w jazzie – cool jazzowi. Album „Birth of the Cool” jest dziś uważany za kamień milowy w historii tej muzyki.

Kontrakt z Columbia Records i Johnem Coltrane’em

Po sukcesie odniesionym na festiwalu jazzowym w Newport w 1955 roku, Miles Davis podpisał długoterminowy kontrakt z wytwórnią Columbia Records. Ta współpraca zaowocowała wydaniem albumu „’Round About Midnight” i rozpoczęciem jednej z najważniejszych kooperacji w historii jazzu – z saksofonistą Johnem Coltrane’em. Ich wspólne nagrania, naznaczone wirtuozerią i innowacyjnością, stały się wzorem dla wielu muzyków.

Przełomowy album „Kind of Blue” (1959) i jazz modalny

W 1959 roku Miles Davis nagrał album, który na zawsze zmienił oblicze jazzu – „Kind of Blue”. Jest to najlepiej sprzedający się album jazzowy wszech czasów, który tylko w Stanach Zjednoczonych rozszedł się w nakładzie ponad pięciu milionów egzemplarzy. Płyta ta stała się fundamentem jazzu modalnego, wprowadzając nowe podejście do improwizacji oparte na skalach muzycznych zamiast tradycyjnych akordów. Album „Kind of Blue” to nie tylko arcydzieło muzyczne, ale także dowód geniuszu Davisa w eksplorowaniu nowych, innowacyjnych brzmień.

Innowacyjne albumy orkiestrowe z Gilem Evansem

Na przełomie lat 50. i 60. Miles Davis nawiązał owocną współpracę z aranżerem Gilem Evansem, tworząc serię innowacyjnych albumów orkiestrowych. Wśród nich znalazły się inspirowane muzyką hiszpańską „Sketches of Spain” z 1960 roku oraz „Porgy and Bess”. Te projekty pokazały wszechstronność Davisa i jego zdolność do łączenia jazzowego improwizowania z bogactwem aranżacji orkiestrowych.

Okres elektryczny i narodziny Jazz Fusion („In a Silent Way”, „Bitches Brew”)

Pod koniec lat 60. Miles Davis zaczął coraz śmielej eksperymentować z instrumentami elektronicznymi i rytmami rockowymi. Ta odważna decyzja doprowadziła do wydania albumów „In a Silent Way” (1969) oraz milionowego bestsellera „Bitches Brew” (1970). Te płyty, łączące jazz z elementami rocka, funku i muzyki psychodelicznej, wyznaczyły narodziny nowego gatunku – jazz fusion.

Powrót w latach 80. – albumy „The Man with the Horn”, „You’re Under Arrest”, „Tutu”

Po pięcioletniej przerwie spowodowanej problemami zdrowotnymi, Miles Davis powrócił do nagrywania w 1981 roku albumem „The Man with the Horn”. W późniejszych latach zdobył kolejne uznanie komercyjne dzięki płytom takim jak „You’re Under Arrest”, na której interpretował popowe hity, oraz przełomowy „Tutu” z 1986 roku. Te albumy pokazały, że Davis nadal potrafi być na bieżąco z trendami muzycznymi.

Nagrody i osiągnięcia Milesa Davisa

Uznanie krytyków i wpływ na gatunki muzyczne

Miles Davis jest powszechnie uznawany za jedną z najważniejszych postaci w historii muzyki XX wieku. Jego wpływ rozciąga się na wiele gatunków jazzowych, w tym cool jazz, hard bop, jazz modalny, post-bop oraz jazz fusion. To czyni go unikalnym innowatorem na skalę światową.

Wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame

Potwierdzeniem jego niepodważalnego statusu legendy jest wprowadzenie go do Rock and Roll Hall of Fame w 2006 roku. To prestiżowe wyróżnienie podkreśla jego wszechstronny wpływ na muzykę popularną i jego rolę jako pioniera, który przekraczał granice gatunkowe i stylistyczne.

Wyzwania zdrowotne i okresy przerwy w karierze

Walka z uzależnieniem od heroiny

Na początku lat 50. Miles Davis zmagał się z silnym uzależnieniem od heroiny. Ten mroczny okres w jego życiu negatywnie wpływał na jego karierę i samopoczucie. Jednak dzięki ogromnej sile woli i determinacji, zdołał pokonać nałóg w 1954 roku.

Pięcioletnia przerwa w karierze (1975–1980)

Ze względu na pogarszający się stan zdrowia, w tym problemy z biodrami i ogólne wycieńczenie, Miles Davis wycofał się z życia publicznego na pięć lat, w latach 1975–1980. Ten okres odosobnienia pozwolił mu na regenerację i nabranie sił przed powrotem na scenę muzyczną.

Kontrowersje i skandale w życiu Milesa Davisa

Dyskryminacja rasowa

Miles Davis wielokrotnie wspominał o doświadczeniach z dyskryminacją rasową, których doświadczał w młodości. Sam artysta twierdził, że te negatywne doświadczenia motywowały go do jeszcze cięższej pracy i dążenia do perfekcji.

Reakcja na okres elektryczny

Jego przejście w stronę rocka i funku w latach 70. było jednym z najbardziej kontrowersyjnych momentów w karierze Milesa Davisa. Wywołało to sprzeciw wielu konserwatywnych krytyków jazzowych i fanów tradycyjnego brzmienia, którzy nie akceptowali jego eksperymentów z elektrycznymi instrumentami i nowymi rytmami. Jednak to właśnie te odważne kroki sprawiły, że Davis pozostał na czele innowacji muzycznych.

Ciekawostki z życia Milesa Davisa

Pierwsza trąbka i początki muzyczne

Pierwszą trąbkę Miles Davis otrzymał w wieku 9 lat, w 1935 roku. Początkowo jego matka wolała, aby syn uczył się gry na skrzypcach, jednak los skierował go w stronę instrumentu, który stał się jego znakiem rozpoznawczym.

Talent plastyczny i działalność w sztukach wizualnych

W ostatniej dekadzie swojego życia, Miles Davis rozszerzył swoje artystyczne zainteresowania poza muzykę. Intensywnie zajął się sztukami wizualnymi, tworząc obrazy, które były wystawiane i zyskały uznanie w świecie sztuki. Ten nowy obszar ekspresji świadczy o jego wszechstronności.

Działalność filmowa

W latach 80. Miles Davis nie ograniczał swojej działalności wyłącznie do koncertowania. Zaczął również pojawiać się w filmach i produkcjach telewizyjnych, rozszerzając swoją aktywność artystyczną poza ramy czysto muzyczne.

Najważniejsze albumy Milesa Davisa

Albumy z okresu Cool Jazzu i Hard Bopu

• Birth of the Cool (1957, nagrane 1949–1950)
• ’Round About Midnight (1957)
• Milestones (1958)

Albumy z okresu Jazzu Modalnego i Fusion

• Kind of Blue (1959)
• Sketches of Spain (1960)
• Porgy and Bess (1959)
• In a Silent Way (1969)
• Bitches Brew (1970)
• Jack Johnson (1971)

Albumy z lat 80.

• The Man with the Horn (1981)
• You’re Under Arrest (1985)
• Tutu (1986)

Nagrody i wyróżnienia Milesa Davisa

Warto wiedzieć: Miles Davis był wielokrotnie nagradzany prestiżowymi nagrodami Grammy, co potwierdza jego znaczenie i jakość twórczości na arenie międzynarodowej.

Miles Davis, jako nieustanny innowator i prekursor wielu stylów jazzowych, pozostawił po sobie dziedzictwo o nieocenionej wartości. Jego odwaga w eksplorowaniu nowych brzmień, przełamywanie barier gatunkowych oraz niezachwiana wizja artystyczna uczyniły go ikoną muzyki XX wieku. Od bebopu po jazz fusion, każdy etap jego kariery naznaczony był geniuszem i dążeniem do twórczej doskonałości, inspirując niezliczone pokolenia artystów na całym świecie. Jego wpływ na kształtowanie współczesnej muzyki jest niepodważalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Miles_Davis