Henri de Toulouse-Lautrec, urodzony jako Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa, był wybitnym francuskim malarzem postimpresjonistycznym i grafikiem, który na stałe zapisał się w historii sztuki jako kronikarz paryskiej Belle Époque. Artysta, który zmarł we wrześniu 1901 roku, wywodził się ze starego arystokratycznego rodu hrabiów Tuluzy. Jego burzliwe życie i niezwykły talent artystyczny zaowocowały dziełami, które do dziś fascynują dynamiką i autentyzmem, a jego współpraca z kabaretem Moulin Rouge przyniosła mu międzynarodową sławę, czyniąc go jednym z pionierów współczesnego plakatu.
Henri de Toulouse-Lautrec urodził się 24 listopada 1864 roku w Albi, w południowej Francji. Jego arystokratyczne korzenie, wywodzące się od hrabiów Tuluzy i wicehrabiów Montfa, nie przeszkodziły mu w zanurzeniu się w świat paryskiego życia nocnego, które stało się głównym tematem jego twórczości. Choć jego życie naznaczone było problemami zdrowotnymi i uzależnieniem od alkoholu, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, które obejmuje ikoniczne obrazy, plakaty i ilustracje, dokumentujące życie artystów, tancerzy i bywalców kabaretów.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na listopad 2023 roku Henri de Toulouse-Lautrec miałby 159 lat.
- Żona/Mąż: Nie miał żony ani dzieci.
- Dzieci: Nie miał dzieci.
- Zawód: Malarz, grafik, plakacista, rysownik.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie ikonicznych plakatów i obrazów dokumentujących życie nocne paryskiej Belle Époque oraz zrewolucjonizowanie sztuki plakatu.
Podstawowe informacje o Henri de Toulouse-Lautrecu
Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa, znany jako Henri de Toulouse-Lautrec, urodził się 24 listopada 1864 roku w Albi, w południowej Francji. Jako hrabia (Comte), wywodził się z linii hrabiów Tuluzy oraz wicehrabiów Montfa, co świadczy o jego arystokratycznym pochodzeniu. Swoją karierę artystyczną podpisywał również pseudonimem „Tréclau”, który był slangowym (verlan) przekształceniem jego nazwiska rodowego, używanym podczas wystawy w Tuluzie w 1887 roku. Toulouse-Lautrec jest klasyfikowany jako jeden z czołowych malarzy postimpresjonistycznych, a jego twórczość silnie wiąże się również z ruchem Art Nouveau, co nadaje jego dziełom unikalny styl i wyraz.
Artysta zmarł w wieku zaledwie 36 lat, 9 września 1901 roku. Przyczyną jego przedwczesnej śmierci były powikłania wynikające z wieloletniego alkoholizmu oraz syfilisu. Mimo krótkiego życia, Henri de Toulouse-Lautrec stworzył imponującą liczbę dzieł sztuki, które do dziś cieszą się uznaniem kolekcjonerów i miłośników sztuki na całym świecie. Jego prace, uchwycające esencję paryskiej Belle Époque, stanowią bezcenny zapis epoki i jej barwnych postaci.
Rodzina i życie prywatne Henri de Toulouse-Lautrec
Henri de Toulouse-Lautrec był pierworodnym synem hrabiego Alphonse’a de Toulouse-Lautrec Montfa oraz Adèle Zoë Tapié de Celeyran. Jego rodzina należała do wysokiej arystokracji, co zapewniło mu dostęp do pewnych przywilejów, ale także wiązało się z pewnymi obciążeniami, jak np. skutki chowu wsobnego. Śmierć drugiego dziecka w rodzinie doprowadziła do separacji rodziców Henriego, po której chłopiec trafił pod opiekę niani, co mogło mieć wpływ na jego późniejsze relacje interpersonalne.
W 1885 roku Henri poznał Suzanne Valadon, artystkę, którą wspierał w jej ambicjach artystycznych. Ich relacja była burzliwa; para prawdopodobnie była kochankami, a związek zakończył się w 1888 roku próbą samobójczą Valadon. Matka artysty, Adèle Zoë Tapié de Celeyran, odegrała kluczową rolę w jego edukacji artystycznej, wykorzystując swoje wpływy rodzinne, aby wprowadzić go do prestiżowego studia Léona Bonnata w Paryżu, co było ważnym krokiem w rozpoczęciu jego kariery malarskiej.
Kariera zawodowa Henri de Toulouse-Lautrec
Henri de Toulouse-Lautrec kształcił się w Paryżu od 1882 roku, rozpoczynając naukę u Léona Bonnata, a następnie kontynuując ją w studio Fernanda Cormona. To właśnie w tym drugim miejscu nawiązał cenne znajomości z innymi artystami, w tym z Émile’em Bernardem i Vincentem van Goghiem. Okres ten był kluczowy dla ukształtowania jego artystycznego warsztatu i spojrzenia na świat. Tam też, w paryskich pracowniach, zaczął rozwijać swój niepowtarzalny styl, który wkrótce miał zrewolucjonizować świat sztuki.
Po otwarciu słynnego kabaretu Moulin Rouge w 1889 roku, Lautrec otrzymał zlecenie na stworzenie serii plakatów reklamowych. Choć inni artyści często gardzili pracą komercyjną, Henri chętnie ją przyjął. Zyskał dzięki temu własne dochody, a co ważniejsze, stałe miejsce przy stoliku w kabarecie, skąd mógł obserwować i dokumentować życie nocne. Jego plakaty, charakteryzujące się odważną kompozycją i wyrazistą kolorystyką, stały się symbolem epoki i wywarły wielki wpływ na rozwój współczesnego plakatu. Artysta uwieczniał na swoich pracach ikony paryskiego życia nocnego, takie jak piosenkarka Yvette Guilbert, tancerka Louise Weber, znana jako La Goulue, oraz primadonna Jane Avril. Jego zdolność do uchwycenia charakteru i osobowości modeli sprawiła, że jego dzieła stały się nie tylko piękne, ale także niezwykle sugestywne.
W połowie lat 90. XIX wieku Toulouse-Lautrec regularnie publikował swoje ilustracje w popularnym magazynie satyrycznym „Le Rire”, co dodatkowo umocniło jego pozycję jako cenionego artysty. W 1888 roku belgijski krytyk Octave Maus docenił jego twórczość, zapraszając go do wystawienia jedenastu prac na prestiżowej wystawie „Vingt” (Dwudziestu) w Brukseli. Ta międzynarodowa ekspozycja była ważnym momentem w jego karierze, potwierdzając jego talent i znaczenie na europejskiej scenie artystycznej. Jego obrazy i plakaty, takie jak „Moulin Rouge: La Goulue” czy „Divan Japonais”, stały się wizytówkami kabaretu i symbolem paryskiego stylu życia.
Kluczowe etapy kariery Henri de Toulouse-Lautrec
Edukacja artystyczna
Henri de Toulouse-Lautrec kształcił się w Paryżu od 1882 roku, rozpoczynając naukę u Léona Bonnata, a następnie kontynuując ją w studio Fernanda Cormona. To właśnie w tym drugim miejscu nawiązał cenne znajomości z innymi artystami, w tym z Émile’em Bernardem i Vincentem van Goghiem. Okres ten był kluczowy dla ukształtowania jego artystycznego warsztatu i spojrzenia na świat. Tam też, w paryskich pracowniach, zaczął rozwijać swój niepowtarzalny styl, który wkrótce miał zrewolucjonizować świat sztuki.
Współpraca z Moulin Rouge i rozwój plakatu
Po otwarciu słynnego kabaretu Moulin Rouge w 1889 roku, Lautrec otrzymał zlecenie na stworzenie serii plakatów reklamowych. Choć inni artyści często gardzili pracą komercyjną, Henri chętnie ją przyjął. Zyskał dzięki temu własne dochody, a co ważniejsze, stałe miejsce przy stoliku w kabarecie, skąd mógł obserwować i dokumentować życie nocne. Jego plakaty, charakteryzujące się odważną kompozycją i wyrazistą kolorystyką, stały się symbolem epoki i wywarły wielki wpływ na rozwój współczesnego plakatu.
Ikony Montmartre i życie nocne Paryża
Artysta uwieczniał na swoich pracach ikony paryskiego życia nocnego, takie jak piosenkarka Yvette Guilbert, tancerka Louise Weber, znana jako La Goulue, oraz primadonna Jane Avril. Jego zdolność do uchwycenia charakteru i osobowości modeli sprawiła, że jego dzieła stały się nie tylko piękne, ale także niezwykle sugestywne. Dzieła takie jak „Jane Avril tańcząca bolero” czy „Yvette Guilbert śpiewająca” przyciągają uwagę dynamiczną kompozycją i mistrzowskim uchwyceniem ruchu i emocji.
Działalność ilustratorska i wystawy
W połowie lat 90. XIX wieku Toulouse-Lautrec regularnie publikował swoje ilustracje w popularnym magazynie satyrycznym „Le Rire”, co dodatkowo umocniło jego pozycję jako cenionego artysty. W 1888 roku belgijski krytyk Octave Maus docenił jego twórczość, zapraszając go do wystawienia jedenastu prac na prestiżowej wystawie „Vingt” (Dwudziestu) w Brukseli. Ta międzynarodowa ekspozycja była ważnym momentem w jego karierze, potwierdzając jego talent i znaczenie na europejskiej scenie artystycznej.
Osiągnięcia i nagrody Henri de Toulouse-Lautrec
Choć Henri de Toulouse-Lautrec nie zdobywał tradycyjnych nagród w rozumieniu konkursów artystycznych, jego największym osiągnięciem jest niekwestionowane miejsce w historii sztuki oraz wysokie wyceny jego dzieł na rynku kolekcjonerskim. W 2005 roku w domu aukcyjnym Christie’s jego wczesny obraz „La Blanchisseuse” (Praczka) został sprzedany za rekordową kwotę 22,4 miliona dolarów amerykańskich, co świadczy o trwałej wartości i uznaniu jego twórczości. Ten fenomenalny wynik aukcyjny potwierdza, że dzieła Lautrec’a są jednymi z najcenniejszych na świecie.
Jego wpływ na rozwój nowoczesnego plakatu jest nieoceniony. Dzięki odwadze w stosowaniu prostych form, wyrazistych linii i płaskich plam barwnych, Lautrec zrewolucjonizował sztukę reklamową, przekształcając ją w samodzielną dziedzinę sztuki wizualnej. Jego plakaty do Moulin Rouge, takie jak te przedstawiające La Goulue czy Aristide Bruant, są do dziś uznawane za arcydzieła grafiki użytkowej. Dzieła takie jak „Jane Avril tańcząca bolero” czy „Yvette Guilbert śpiewająca” przyciągają uwagę dynamiczną kompozycją i mistrzowskim uchwyceniem ruchu i emocji, co sprawia, że są one cennymi eksponatami w muzeach na całym świecie, od Art Institute w Chicago po Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku i Musée d’Orsay w Paryżu.
Zdrowie i wyzwania życiowe Henri de Toulouse-Lautrec
Życie Henriego de Toulouse-Lautrec było naznaczone poważnymi problemami zdrowotnymi, które wynikały z czynników genetycznych i nieszczęśliwych wypadków. Rodzice Henriego byli ciotecznym rodzeństwem, co zdaniem biografów przyczyniło się do jego wrodzonych wad genetycznych wynikających z chowu wsobnego. W wieku 13 lat Henri złamał prawą kość udową, a rok później lewą. Z powodu rzadkiej choroby genetycznej kości nie zrosły się prawidłowo, co doprowadziło do zahamowania wzrostu jego nóg. Finalnie osiągnął wzrost zaledwie 1,52 metra, zachowując tułów dorosłego mężczyzny. Choroba, na którą cierpiał, to prawdopodobnie piknodysostoza, zwana dziś potocznie zespołem Toulouse-Lautreca.
Problemy zdrowotne nie ograniczały się jednak jedynie do wzrostu. W marcu 1901 roku Henri doznał pierwszego udaru, który sparaliżował go od pasa w dół. Kolejny udar w sierpniu tego samego roku doprowadził do hemiplegii, czyli porażenia połowicznego. Te dramatyczne zdarzenia, w połączeniu z wieloletnim alkoholizmem, znacząco wpłynęły na jego stan fizyczny i psychiczny. Mimo tych trudności, artysta starał się nie poddawać. Nawet podczas pobytu w sanatorium, gdzie trafił w lutym 1899 roku z powodu wycieńczenia alkoholizmem, nie zaprzestał tworzenia, rysując serię 39 portretów cyrkowych, co świadczy o jego niezłomnej pasji do sztuki.
Kontrowersje i skandale związane z Henri de Toulouse-Lautrec
Henri de Toulouse-Lautrec żył w sposób niekonwencjonalny, często wchodząc w konflikty z ówczesnymi normami społecznymi. Artysta czuł silną więź z prostytutkami, twierdząc, że przy nich nie czuje się oceniany przez pryzmat swojej niepełnosprawności. Fascynacja tym środowiskiem doprowadziła go do tego, że często mieszkał w domach publicznych, m.in. przy Rue d’Amboise, tworząc setki rysunków i obrazów dokumentujących codzienne życie tych kobiet. Jego dzieła z tego okresu, takie jak „W salonie przy Rue d’Amboise” czy „Dwie prostytutki”, charakteryzują się niezwykłą empatią i realizmem, ukazując ludzką stronę życia, które często pozostawało w cieniu.
Jego osobowość i poglądy prowadziły również do bardziej dramatycznych sytuacji. W 1890 roku Henri wyzwał na pojedynek artystę Henry’ego de Groux, który skrytykował prace Vincenta van Gogha. Był to wyraz jego lojalności wobec przyjaciół i determinacji w obronie ich sztuki. Niestety, życie artysty naznaczone było również uzależnieniem od alkoholu. Przypisuje mu się stworzenie koktajlu „Earthquake” (Tremblement de Terre), składającego się w połowie z absyntu i w połowie z koniaku, co samo w sobie świadczy o jego skłonnościach do eksperymentowania i poszukiwania mocnych wrażeń. Ten koktajl, podobnie jak jego życie, był połączeniem skrajności.
Warto wiedzieć: W lutym 1899 roku, z powodu wycieńczenia organizmu alkoholizmem, rodzina umieściła go na trzy miesiące w sanatorium Folie Saint-James. Nawet w izolacji nie przestał tworzyć, rysując serię 39 portretów cyrkowych.
Hobby i umiejętności kulinarne Henri de Toulouse-Lautrec
Zanim Henri de Toulouse-Lautrec zdobył sławę jako malarz, w rodzinie nazywano go „Henrim kucharzem”. Był bowiem wybitnym smakoszem i utalentowanym kucharzem, co stanowiło nieoczekiwany aspekt jego artystycznej osobowości. Regularnie organizował przyjęcia, podczas których samodzielnie projektował menu, kupował składniki i przygotowywał potrawy, co świadczy o jego pasji i dbałości o detale. Jego kulinarne zdolności były doceniane przez przyjaciół i rodzinę, a jego obecność na przyjęciach zawsze dodawała im niepowtarzalnego charakteru.
Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów jego kulinarnego talentu było przyjęcie dla 300 gości, które zorganizował w lutym 1895 roku u Natansonów. Jako jedyny barman i szef kuchni, serwował wówczas około 2000 koktajli, co było prawdziwym wyczynem. Po jego śmierci, przyjaciel Maurice Joyant opublikował zbiór przepisów artysty w książce „La Cuisine de Monsieur Momo, Célibataire” (1930). Książka zawiera 150 przepisów, w tym jego popisowe danie – sałatkę katalońską, co pokazuje, że jego pasje były różnorodne i głębokie. Ta kulinarna strona jego życia dodaje kolejny wymiar do portretu tego niezwykłego artysty.
Ciekawostki z życia Henri de Toulouse-Lautrec
Ze względu na trudności z poruszaniem się, wynikające z jego schorzenia, Henri de Toulouse-Lautrec używał laski, która była w środku wydrążona. Ukrywał w niej zapas alkoholu, co było praktycznym rozwiązaniem jego problemów zdrowotnych i jednocześnie dowodem na jego determinację w radzeniu sobie z trudnościami. Ta osobista ciekawostka pokazuje, jak artysta potrafił twórczo podchodzić do wyzwań, z jakimi się mierzył.
Podczas pobytów w Londynie, Henri zaprzyjaźnił się z Oscarem Wilde’em i stał się jego głośnym obrońcą podczas procesu pisarza. Lautrec namalował portret Oscara Wilde’a w tym samym roku, w którym odbył się proces pisarza, co świadczy o ich bliskiej relacji i wsparciu, jakiego sobie udzielali. Dzięki lekcjom u René Princeteau, Henri od dziecka pasjonował się malowaniem koni. Ta pasja zaowocowała licznymi dziełami o tematyce cyrkowej i jeździeckiej, które charakteryzują się dynamizmem i precyzją w oddaniu ruchu zwierząt. Jego zamiłowanie do koni znalazło odzwierciedlenie w takich dziełach jak „W cyrku Fernando” czy „Valentin le Désossé i La Goulue”.
Podsumowanie
Henri de Toulouse-Lautrec, wybitny malarz postimpresjonistyczny i grafik, pozostawił po sobie dziedzictwo, które wykracza poza ramy sztuki. Jego dzieła, dokumentujące barwne życie paryskiej Belle Époque, odzwierciedlają nie tylko geniusz artystyczny, ale także głębokie zrozumienie ludzkiej natury, często ukrytej w blasku jupiterów. Mimo licznych wyzwań zdrowotnych i osobistych, artysta stworzył dzieła o niezwykłej sile wyrazu, które do dziś inspirują swoją autentycznością i mistrzowskim uchwyceniem ducha epoki, potwierdzając jego niezachwiane miejsce w panteonie światowych twórców.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co chorował Toulouse-Lautrec?
Henri de Toulouse-Lautrec cierpiał na rzadką chorobę genetyczną zwaną mikromelią, która powodowała karłowatość i nieprawidłowy rozwój kości. Ta przypadłość znacząco wpłynęła na jego wzrost i wygląd fizyczny.
Kim była miłość Toulouse’a Lautreca?
Trudno jednoznacznie wskazać jedną „miłość” w życiu Toulouse’a Lautreca, choć był on znany z burzliwego życia osobistego i licznych romansów. Często podkreślał swoje zauroczenie tancerkami z Moulin Rouge, a szczególnie Suzanne Valadon, która sama była artystką.
Dlaczego Lautrec malował na tekturze?
Lautrec często malował na tekturze ze względów praktycznych i ekonomicznych. Był to materiał tańszy i lżejszy od płótna, co ułatwiało mu pracę w różnych miejscach, często w kawiarniach i salach balowych, a także podczas podróży.
Kim jest Toulouse Lautrec?
Henri de Toulouse-Lautrec był wybitnym francuskim malarzem i grafikiem okresu postimpresjonizmu. Słynie przede wszystkim z przedstawiania życia nocnego Paryża, kabaretów, tancerek i postaci z marginesu społecznego.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Henri_de_Toulouse-Lautrec
