Siergiej Prokofiew, urodzony 27 kwietnia 1891 roku, był jednym z najbardziej wpływowych i innowacyjnych rosyjskich kompozytorów XX wieku. Jego życie, naznaczone zarówno sukcesami artystycznymi, jak i osobistymi tragediami, dobiegło końca 5 marca 1953 roku w Moskwie, w wieku 61 lat. W chwili śmierci Prokofiew miał 61 lat. Kompozytor ten, znany z niezwykłej wszechstronności, pozostawił po sobie bogaty dorobek obejmujący opery, balety, symfonie, koncerty i utwory fortepianowe, które do dziś zachwycają swoją oryginalnością i siłą wyrazu. Jego losy splatały się z burzliwą historią Rosji, a jego twórczość odzwierciedla zarówno piękno, jak i dramatyzm minionego stulecia.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na 5 marca 1953 roku miał 61 lat.
- Żona/Mąż: Lina Codina (pierwsza żona), Mira Mendelson (druga żona).
- Dzieci: Dwóch synów z pierwszego małżeństwa, w tym Oleg.
- Zawód: Kompozytor, pianista.
- Główne osiągnięcie: Uznanie za jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku, twórca takich dzieł jak „Romeo i Julia” czy „Piotruś i wilk”.
Podstawowe informacje o Siergieju Prokofiewie
Data i miejsce urodzenia
Siergiej Siergiejewicz Prokofiew urodził się 27 kwietnia 1891 roku w Sontsowce, na terenie obecnej Ukrainy. Jest powszechnie uznawany za jednego z największych kompozytorów XX wieku. Jego twórczość, charakteryzująca się śmiałością melodyczną i harmoniczną, wywarła znaczący wpływ na rozwój muzyki klasycznej.
Wykształcenie muzyczne i studenckie lata
Prokofiew odebrał gruntowne wykształcenie muzyczne w Konserwatorium Petersburskim, gdzie studiował pod okiem wybitnych pedagogów, takich jak Anatolij Liadow, Nikołaj Czerepnin i Nikołaj Rimski-Korsakow. Już w latach studenckich jego talent i oryginalność budziły podziw, ale także kontrowersje. Skomponował wówczas swoje pierwsze dwa koncerty fortepianowe, które szokowały nowoczesnością i technicznymi wyzwaniami.
Data i okoliczności śmierci
Siergiej Prokofiew zmarł 5 marca 1953 roku w Moskwie, w wieku 61 lat. Jego śmierć zbiegła się w czasie z odejściem Józefa Stalina, co spowodowało, że doniesienia o odejściu kompozytora zostały przyćmione przez żałobę narodową po śmierci dyktatora. Prokofiew został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie.
Życie prywatne i rodzinne Siergieja Prokofiewa
Pierwsze małżeństwo i potomstwo
W 1923 roku Siergiej Prokofiew poślubił hiszpańską śpiewaczkę Linę Codiną. Ich związek zaowocował narodzinami dwóch synów. Niestety, po powrocie kompozytora do Związku Radzieckiego, ich małżeństwo przeżyło głęboki kryzys, który doprowadził do separacji w 1941 roku i formalnego rozwodu w 1947 roku.
Drugie małżeństwo
Po rozstaniu z Liną Codiną, w 1948 roku Prokofiew ożenił się z Mirą Mendelson. Była ona jego towarzyszką życia i współautorką libretta do jego opery „Wojna i pokój”, stanowiąc dla niego wsparcie w trudnych latach powojennych.
Tragedia rodzinna po powrocie do ZSRR
Powrót Siergieja Prokofiewa do Związku Radzieckiego w 1936 roku miał tragiczne konsekwencje dla jego pierwszej żony, Liny Codiny. Po ich separacji, w 1948 roku, została ona aresztowana pod zarzutem szpiegostwa i skazana na 20 lat łagru. Lina Codina odzyskała wolność dopiero w 1956 roku, po śmierci zarówno Stalina, jak i Prokofiewa, co stanowiło dramatyczny rozdział w życiu kompozytora.
Kariera zawodowa i twórczość Siergieja Prokofiewa
Początki jako „cudowne dziecko”
Talent kompozytorski Siergieja Prokofiewa objawił się już w bardzo młodym wieku. W wieku pięciu lat napisał swoją pierwszą kompozycję fortepianową, a jako dziewięciolatek skomponował swoją pierwszą operę. Te wczesne dokonania zapowiadały jego przyszłą, błyskotliwą karierę muzyczną.
Reputacja muzycznego buntownika i pierwsze sukcesy
Podczas studiów w Petersburgu Prokofiew zyskał reputację muzycznego buntownika. Jego pierwsze koncerty fortepianowe, pełne nowatorskich rozwiązań harmonicznych i rytmicznych, szokowały publiczność i krytyków, ale jednocześnie zwiastowały nadejście nowego brzmienia w muzyce klasycznej.
Okres emigracji i współpraca z Ballets Russes
Po rewolucji 1917 roku Siergiej Prokofiew wyjechał z Rosji, rozpoczynając okres emigracji, który trwał do 1936 roku. W tym czasie współpracował z impresariem Siergiejem Diagilewem i jego słynną trupą Ballets Russes, tworząc dla nich znaczące dzieła, takie jak balet „Chout” (Błazen). Koncertował jako pianista i komponował na zamówienie zachodnich instytucji, w tym operę „Miłość do trzech pomarańczy” dla opery w Chicago.
Powrót do Związku Radzieckiego i popularne dzieła
W 1936 roku Prokofiew zdecydował się na stały powrót do Związku Radzieckiego. Ten okres twórczości zaowocował jego najbardziej przystępnymi i popularnymi dziełami, takimi jak bajka muzyczna dla dzieci „Piotruś i wilk” oraz monumentalny balet „Romeo i Julia”, który stał się jednym z najczęściej wystawianych baletów na świecie.
Nagrody i osiągnięcia Siergieja Prokofiewa
Uznanie za klasyka nowoczesności
Siergiej Prokofiew jest powszechnie uznawany za jednego z czołowych kompozytorów XX wieku. Jego dorobek artystyczny obejmuje 7 ukończonych oper, 7 symfonii, 8 baletów, 5 koncertów fortepianowych i 9 sonat fortepianowych. Jego muzyka, łącząca innowacyjność z przystępnością, wywarła ogromny wpływ na rozwój muzyki klasycznej i stanowi ważną część światowego dziedzictwa kulturowego.
Kluczowe nagrody i wyróżnienia
Już w 1914 roku, kończąc Konserwatorium Petersburskie, Prokofiew zdobył prestiżowy konkurs dla najlepszych studentów fortepianu, wykonując swój własny I Koncert fortepianowy. Uznanie za klasyka nowoczesności przyszło z czasem, a jego dzieła są cenione za oryginalność, siłę wyrazu i inspirujący wpływ na kolejne pokolenia muzyków.
Muzyka i styl Siergieja Prokofiewa
Dzieła symfoniczne i baletowe
Twórczość Siergieja Prokofiewa charakteryzuje się niezwykłą różnorodnością. Do jego najbardziej znanych dzieł symfonicznych należy Symfonia „Klasyczna”, która w dowcipny sposób naśladuje styl Haydna, ale z nowoczesnym brzmieniem. Inne wybitne kompozycje to suita „Lejtnant Kiże” oraz pełen pasji balet „Kopciuszek”.
Muzyka filmowa i patriotyczna
Podczas II wojny światowej Prokofiew stworzył poruszającą muzykę do filmu „Aleksander Newski”, która jest przykładem jego umiejętności tworzenia dzieł o heroicznej i dramatycznej wymowie. W tym samym okresie pracował nad monumentalną operą „Wojna i pokój”, adaptacją powieści Lwa Tołstoja, która ukazuje jego głębokie zrozumienie ludzkich emocji i złożoności historii.
Kontrowersje i trudności w życiu Siergieja Prokofiewa
Atak polityczny w 1948 roku
W 1948 roku Prokofiew padł ofiarą represji politycznych, które dotknęły wielu radzieckich artystów. Został oskarżony o tworzenie muzyki „antydemokratycznej” i obcej narodowi. Atak ten miał poważny wpływ na jego zdrowie i sytuację finansową, zmuszając go do tworzenia dzieł bardziej zgodnych z oczekiwaniami władzy, choć z narastającym poczuciem presji.
Skandal w Pawłowsku
Już na początku swojej kariery, w 1913 roku, premiera II Koncertu fortepianowego Siergieja Prokofiewa w Pawłowsku wywołała burzę. Publiczność była podzielona – część słuchaczy protestowała głośno, podczas gdy inni, zwłaszcza zwolennicy modernizmu, byli zachwyceni nowatorskim brzmieniem utworu. Ten incydent pokazuje, jak wcześnie Prokofiew zaczął wyznaczać nowe ścieżki w muzyce.
Hobby i pasje Siergieja Prokofiewa
Pasja do szachów
Siergiej Prokofiew był nie tylko wybitnym kompozytorem, ale również zapalonym szachistą. Swoją pasję do tej gry odkrył w dzieciństwie, a jego umiejętności były na tyle wysokie, że w 1914 roku pokonał w symultanie przyszłego mistrza świata José Raúla Capablankę. Grywał również z Michaiłem Botwinnikiem, jednym z najwybitniejszych szachistów w historii.
Statystyki błędów
Jako student Konserwatorium Petersburskiego, Prokofiew był znany ze swojej skrupulatności i skłonności do prowadzenia dokładnych statystyk błędów popełnianych przez swoich kolegów. Choć świadczyło to o jego dążeniu do perfekcji, nie zawsze przysparzało mu sympatii wśród rówieśników.
Ciekawostki i mniej znane fakty z życia Siergieja Prokofiewa
Relacja ze Strawińskim
Relacje między Siergiejem Prokofiewem a Igorem Strawińskim, dwoma gigantami rosyjskiej muzyki, były złożone. Strawiński, znany ze swojej krytycznej oceny dzieł innych, określił balet Prokofiewa „Błazen” (Chout) jako jedyny utwór muzyki nowoczesnej, którego słucha z prawdziwą przyjemnością, co stanowiło znaczący komplement.
Wsparcie młodych talentów
Pomimo trudności i ataków politycznych, Siergiej Prokofiew cieszył się wsparciem nowej generacji wybitnych muzyków. Swiatosław Richter, dla którego kompozytor napisał IX Sonatę fortepianową, oraz Mścisław Rostropowicz, dla którego stworzył imponującą Symfonię-Koncert na wiolonczelę, byli przykładami jego zaangażowania w rozwój muzyki i wspierania młodych talentów.
Kluczowe dzieła Siergieja Prokofiewa
Dorobek Siergieja Prokofiewa jest niezwykle bogaty i obejmuje szerokie spektrum gatunków muzycznych. Do jego najważniejszych kompozycji należą:
- Opery: „Miłość do trzech pomarańczy”, „Wojna i pokój”.
- Balety: „Chout” (Błazen), „Le pas d’acier”, „Syn marnotrawny”, „Romeo i Julia”, „Kopciuszek”.
- Utwory symfoniczne: Symfonia „Klasyczna”, suita „Lejtnant Kiże”.
- Utwory fortepianowe: Koncerty fortepianowe (I, II, III, IV, V), Sonaty fortepianowe (IX ukończonych).
- Muzyka filmowa: „Aleksander Newski”.
- Utwory wokalno-instrumentalne: „Piotruś i wilk”.
Chronologia życia i kariery Siergieja Prokofiewa
Poniższa tabela przedstawia kluczowe daty z życia i kariery Siergieja Prokofiewa:
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1891 | Narodziny Siergieja Siergiejewicza Prokofiewa (27 kwietnia). |
| 1914 | Zwycięstwo w konkursie dla najlepszych studentów fortepianu Konserwatorium Petersburskiego. |
| 1918–1936 | Okres emigracji, koncerty i komponowanie w USA, Niemczech i Paryżu. |
| 1923 | Pierwsze małżeństwo z Liną Codiną. |
| 1936 | Stały powrót do Związku Radzieckiego. |
| 1948 | Drugie małżeństwo z Mirą Mendelson; aresztowanie Liny Codiny. |
| 1953 | Śmierć Siergieja Prokofiewa (5 marca). |
Siergiej Prokofiew, jeden z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku, pozostawił po sobie dziedzictwo muzyczne o niezwykłej sile wyrazu i innowacyjności. Jego twórczość, odzwierciedlająca zarówno piękno, jak i dramatyzm epoki, wciąż inspiruje i porusza słuchaczy na całym świecie, umacniając jego pozycję jako niezaprzeczalnego klasyka nowoczesnej muzyki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Prokofiew był szachistą?
Sergei Prokofiew był zapalonym szachistą, który posiadał wysokie umiejętności w tej grze. Występował w wielu turniejach i grał z innymi znanymi szachistami swoich czasów, a jego zamiłowanie do szachów często znajdowało odzwierciedlenie w jego muzyce.
Czy Prokofiew jest Rosjaninem czy Ukraińcem?
Sergei Prokofiew urodził się w Sontsiwce na terenie dzisiejszej Ukrainy, która wówczas była częścią Imperium Rosyjskiego. Choć jego korzenie są związane z tym regionem, często jest określany jako rosyjski kompozytor ze względu na swoje pochodzenie etniczne i twórczość w ramach kultury rosyjskiej.
Czy Prokofiew był dobrym pianistą?
Prokofiew był wirtuozem fortepianu i doskonałym pianistą. Sam często wykonywał swoje kompozycje, prezentując wybitną technikę i interpretację, co potwierdzają liczne relacje i nagrania.
Która symfonia Prokofiewa jest najpopularniejsza?
Najbardziej rozpoznawalną i często wykonywaną symfonią Prokofiewa jest jego Symfonia nr 1 „Klasyczna” w D-dur. Jest ona ceniona za swoje lekkość, dowcip i nawiązania do stylu klasycystycznego.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sergei_Prokofiev
